Ծայրահեղ եղանակային պայմանները, կլիմայի փոփոխությունը և շարունակվող Էլ-Նինյո երևույթը զգալի ազդեցություն են ունենում սննդամթերքի համաշխարհային գների վրա։
Արդյունքում այս ձմռանը շոկոլադը, կարտոֆիլը, տերևավոր բանջարեղենը, հացը և ձիթապտղի յուղը կարող են զգալիորեն թանկանալ։ Այս մասին գրում է Մեծ Բրիտանիայում գործող միջազգային Science X գիտատեխնոլոգիական մեդիացանցի Phys.org կայքը։
Բացի այդ, միջազգային հակամարտությունները հանգեցրել են վառելիքի, պարարտանյութերի և գյուղատնտեսական այլ ռեսուրսների գների աճին։
Գիտնականների կարծիքով՝ այս գործոնները փոխադարձաբար ուժեղացնում են միմյանց ազդեցությունը։ Մասնավորապես, անկանխատեսելի եղանակը նվազեցնում է բերքատվությունը, իսկ էներգիայի և պարարտանյութերի թանկացումը բարձրացնում է սննդամթերքի արտադրության արժեքը։ Արդյունքում, բացի գներից, կարող են փոխվել նաև որոշ ապրանքների տեսականին, ծավալն ու բաղադրությունը։
Շոկոլադ
Կակաոյի ծառերը զգայուն են եղանակային պայմանների նկատմամբ։ Երաշտը նվազեցնում է բերքատվությունը, իսկ առատ տեղումները խոչընդոտում են փոշոտմանը և մեծացնում սնկային հիվանդությունների առաջացման վտանգը։ Շարունակվող Էլ-Նինյոն կարող է մեծացնել կակաո արտադրող տարածաշրջաններում եղանակային անկայունությունը։ Վատ բերքն արդեն 2024 թվականին հանգեցրել է գների կտրուկ աճի։ Եթե կակաոյի գները շարունակեն բարձրանալ, արտադրողները կարող են նվազեցնել դրա մասնաբաժինը կամ թանկ բաղադրիչները, օրինակ՝ կակաոյի կարագը, փոխարինել ավելի էժան այլընտրանքներով։
Կարտոֆիլ
Կարտոֆիլի պալարների ձևավորման համար մեծ քանակությամբ ջուր է անհրաժեշտ, ուստի ամառային ուժեղ երաշտը զգալիորեն ազդել է բերքի վրա։ Նախնական գնահատականներով՝ Մեծ Բրիտանիայում և Եվրոպայում կարտոֆիլի բերքը կարող է 3,5 միլիոն տոննայով պակաս լինել սպասվածից։ Համեմատաբար կայուն պահանջարկի պայմաններում առաջարկի կրճատումը, որպես կանոն, հանգեցնում է գների աճի։ Սպառողներին կարող են ավելի հաճախ առաջարկել ավելի էժան այլընտրանքներ, ինչպիսիք են վարսակը, գարին և հատիկավորները։
Տերևավոր բանջարեղեն
Սպանախը, հազարը և այլ տերևավոր բանջարեղեններ հատկապես զգայուն են շոգի և ջրի պակասի նկատմամբ։ Բարձր ջերմաստիճանը կարող է հանգեցնել բույսերի վաղաժամ ծաղկման, իսկ երաշտը սահմանափակում է ոռոգման հնարավորությունները։ Թուլացած բույսերը նաև ավելի խոցելի են դառնում վնասատուների նկատմամբ։ Բերքի նվազման պատճառով առևտրային ցանցերը կարող են ստիպված լինել ավելացնել այլ երկրներից ներմուծումը, ինչը բարձրացնում է արտադրանքի արժեքը։
Հաց
Երկարատև երաշտը, օրինակ՝ Մեծ Բրիտանիայում, նվազեցրել է ցորենի բերքը։ Սակայն հացահատիկի արժեքը հացի գնի վրա ազդող միայն մեկ գործոն է։ Սովորական հացի արժեքի մոտ 10%-ն է կազմում հենց ցորենը, մինչդեռ զգալի մասն են կազմում էներգիայի և արտադրության հետ կապված այլ ծախսերը։ Այսպիսով, ցորենի վատ բերքը կարող է ավելի բարձրացնել այն ապրանքի գինը, որը ավանդաբար համարվում է հիմնական և մատչելի սննդամթերք։
Ձիթապտղի յուղ
2024 թվականին կտրուկ աճելուց հետո ձիթապտղի յուղի գինը նվազել է, սակայն առաջիկա ամիսներին կարող է կրկին բարձրանալ։ Միջերկրածովյան տարածաշրջանի ձիթապտղի այգիները բախվում են ավելի հաճախակի երաշտների և ծայրահեղ շոգի։ Բացի այդ, այս տարի Հունաստանում, Իտալիայում և Պորտուգալիայում բռնկված հրդեհները վնասել են բերքը։
Նյութը պատրաստել է Լադո Սուլաբերիձեն՝ bpn.ge-ի համար։
