Մեսրոպ Մաշտոց փողոցի բնակիչները Jnews-ին ուղարկել են փողոցով սողացող օձի լուսանկարները և տեսանյութը։ Ականատեսների վկայությամբ, ենթադրվում է, որ դա շախմատանախշ լորտու է, որը Ջավախքում ամենատարածված օձերի տեսակներից մեկն է։
Գրեթե ամեն տարի, տաք եղանակի սկսվելուն պես, ստացվում են շրջանի բնակեցված տարածքներում օձերի ի հայտ գալու մասին հաղորդագրություններ։ Մասնագետները նշում են, որ բնակելի շենքերի մոտ հայտնաբերված օձերի մեծ մասը վտանգ չի ներկայացնում մարդկանց համար։ Այնուամենայնիվ, եթե նկատեք օձի, մի փորձեք բռնել կամ քշել նրան։ Խորհուրդ է տրվում պահպանել անվտանգ հեռավորություն և անհրաժեշտության դեպքում զանգահարել Արտակարգ իրավիճակների ծառայություն՝ 112 հեռախոսահամարով։
Ախալքալաքի հանրային առողջության կենտրոնի տնօրեն Սիրանուշ Տոնականյանի խոսքով, մունիցիպալիտետում օձի խայթոցների դեպքեր չեն գրանցվել ո՛չ այս տարի, ո՛չ էլ անցյալ տարի։
«Օձի խայթոցների դեպքեր չեն գրանցվել: Միայն Մանկապարտեզների միավորումն է հայտնել, որ օձ են գտել: Մենք չենք կարող օգնել օձեր բռնելու հարցում. դա մեր իրավասության մեջ չէ: Նման դեպքերում բնակիչները պետք է զանգահարեն 112: Օձերը, որպես կանոն, մեզ մոտ մարդկանց չեն մոտենում: Եթե նրանց չդիպչեք կամ չմոտենաք, նրանք որևէ վտանգ չեն ներկայացնում: Այս պահի դրությամբ խայթոցներ չեն եղել, բայց դրա հնարավորությունը լիովին չի կարելի բացառել: Խայթոցի դեպքում տուժողին պետք է անմիջապես տեղափոխել հիվանդանոց՝ առաջին բուժօգնություն ցուցաբերելու և հետագա դիտարկումներ անցկացնելու համար», — ասում է Սիրանուշ Տոնականյանը:
Նման դեպքեր տեղի են ունենում պարբերաբար
Սա առաջին դեպքը չէ, որ Ախալքալաքում օձեր են հայտնվել: 2023 թվականի ամռանը Jnews-ը հաղորդել էր սեփական տան բակում հայտնաբերված խոշոր օձերի մասին: Այնուհետև սեփականատերն ինքն էր բռնել նրանց և բաց թողել բնակելի տարածքից հեռու: Այդ օձերը վերադարձել էին բնակիչների բակ և դեռևս ապրում են այնտեղ: 2024 թվականի օգոստոսին նախկին զինվորական ավանի բնակիչները նույնպես հաղորդել էին բնակելի շենքերի մոտ օձերի պարբերաբար հայտնվելու մասին:
Ի՞նչ օձեր են հանդիպում Ջավախքում
Թունավոր և ոչ թունավոր օձերը բնակվում են Ախալքալաքի և Նինոծմինդա մունիցիպալիտետներում, ինչպես նաև Սամցխե-Ջավախքի հարակից բարձրալեռ շրջաններում։ Սակայն, բարձրլեռնային կլիմայի պատճառով, այստեղ տեսակային բազմազանությունը զգալիորեն ցածր է, քան Վրաստանի ցածրադիր շրջաններում։
Ամենատարածված տեսակներն են՝
• Շախմատանախշ լորտու (Natrix tessellata) ոչ թունավոր օձ է, որն առավել հաճախ հանդիպում է Ջավախքում։ Այն լավ լողում է և ապրում է գետերի, լճերի և ոռոգման ջրանցքների մոտ։ Նրա մոխրաձիթապտղային գույնը՝ մուգ քառակուսի բծերով, հաճախ հանգեցնում է նրան իժի հետ շփոթելուն։
• Սովորական լորտու (Natrix natrix) նույնպես ոչ թունավոր է։ Այն տարբերվում է գլխի ետևում երկու դեղին կամ սպիտակավուն բծերով։ Այն ավելի քիչ տարածված է։
• Հայկական իժը (Montivipera raddei) թունավոր լեռնային օձ է, որը հիմնականում ապրում է Հայաստանի հետ սահմանի մոտ գտնվող ժայռոտ լանջերին։ Այս հազվագյուտ տեսակը պաշտպանված է և հազվադեպ է հանդիպում բնակեցված տարածքներում։
• Սովորական պղնձօձը (Coronella austriaca) փոքր, ոչ թունավոր օձ է, որը հիմնականում սնվում է մողեսներով և հազվադեպ է հանդիպում։
• Անդրկովկասյան իժը (Vipera kaznakovi) բնորոշ չէ Ջավախքին, քանի որ նրա հիմնական բնակավայրը Արևմտյան Վրաստանի խոնավ անտառային տարածքներն են։
Մասնագետները նշում են, որ Ախալքալաքում ամենահավանական տեսակը շախմատանախշ լորտուն է: Ամռանն այս օձերը կարող են մտնել բնակեցված վայրեր՝ ջուր, ապաստան կամ սնունդ փնտրելու համար: Նրանք վտանգավոր չեն մարդկանց համար, բայց կարող են կծել ինքնապաշտպանության համար, եթե նրանց փորձեն բռնել: Հետևաբար, եթե հանդիպեք օձի, լավագույն տարբերակն է հեռու մնալ նրանից և անհրաժեշտության դեպքում զանգահարել փրկիչ ծառայությունների:
