Freedom House-ի զեկույցի համաձայն՝ Վրաստանը միջազգային բռնաճնշումներ կիրառող երկրների շարքում է։ Սակայն, այլ երկրների օրինակներ բերելով հանդերձ, միջազգային մարդու իրավունքների կազմակերպությունը չի տրամադրել Վրաստանի հետ կապված գործողությունների կամ միջադեպերի վերաբերյալ կոնկրետ մանրամասներ՝ միայն նշել է փաստը, որ այն ներառվել է ցուցակում։

Զեկույցում նշվում է, որ անդրազգային բռնաճնշումների մեջ ներգրավված երկրների ցանկին ավելացվել են վեց նոր երկրներ՝ Աֆղանստան, Բենին, Վրաստան, Քենիա, Տանզանիա և Զիմբաբվե։

«Անցյալ տարի աշխարհի կառավարությունները սպանել, հարձակվել, առևանգել, սպառնացել և հետապնդել են քննադատներին իրենց սահմաններից դուրս։ Freedom House-ն անցյալ տարի գրանցել է ֆիզիկական, ուղղակի անդրսահմանային հետապնդումների 126 նոր դեպք, ինչը մեր տվյալների բազայում 2014-ից 2025 թվականներն ընկած ժամանակահատվածը ընդգրկող դեպքերի ընդհանուր թիվը հասցրել է 1375-ի»։

Նման մեթոդների դիմող կառավարությունների թիվն աճել է։ Պարզվել է, որ վեց նոր պետություններ՝ Աֆղանստանը, Բենինը, Վրաստանը, Քենիան, Տանզանիան և Զիմբաբվեն, օգտագործում են անդրազգային ճնշման մարտավարություն։ «2025 թվականի դրությամբ առնվազն 54 կառավարություն, կամ աշխարհի բոլոր երկրների մեկ քառորդից ավելին, փորձել են լռեցնել այլախոհներին արտասահմանում», — նշվում է միջազգային մարդու իրավունքների կազմակերպության զեկույցում։

Ի՞նչն է սովորաբար հանգեցնում նման գնահատականի Freedom House-ի նման ուսումնասիրություններում։

Բաց աղբյուրների համաձայն, խոսքն այն դեպքերի մասին է, երբ պետությունը.

• օգնում է այլ երկրներին իր տարածքում կամ իր կառույցների միջոցով անձանց հետապնդելու հարցում,

• մասնակցում է այն անձանց կալանավորմանը, արտահանձնմանը կամ փոխանցմանը, որոնք հետագայում հետապնդվում են քաղաքական դրդապատճառներով,

• համակարգում է այլ պետությունների հետ գործողություններն արտասահմանում ակտիվիստների կամ ընդդիմադիր գործիչների դեմ,

• օգտագործում է իրավապահ մեխանիզմներ (օրինակ՝ հետախուզվողների ցուցակներ) քաղաքական նպատակներով:

Երբեմն երկրի ընդգրկումը նման ցուցակներում հիմնված է հետևյալի վրա՝

• առանձին փաստաթղթավորված դրվագների,

• մարդու իրավունքների պաշտպանների և լրագրողական հետաքննությունների տվյալների,

• հետախուզական գործակալությունների միջև համագործակցության և արտահանձնման պրակտիկայի վերլուծության։

Սակայն, Վրաստանի դեպքում ՀԿ-ն չի տրամադրում որևէ կոնկրետ դեպքի բնութագրություն։

Հիշեցնենք, որ անդրազգային բռնաճնշում է որակվում այն, երբ պետությունը հետապնդում է իր քաղաքացիներին կամ քննադատներին, նույնիսկ եթե նրանք գտնվում են արտասահմանում։

Սա ներառում է այնպիսի գործողություններ, ինչպիսիք են սպառնալիքները, առևանգումները կամ նույնիսկ սպանությունը։ Կարող են թիրախավորվել այլախոհները, լրագրողները, ակտիվիստները և սփյուռքի անդամները։

Ներքին բռնաճնշումներից հիմնական տարբերությունն այն է, որ դրանք տեղի են ունենում այլ երկրների տարածքում։ Այսպիսով, պետությունը խախտում է ոչ միայն մարդու իրավունքները, այլև այն երկրների օրենքները, որտեղ գտնվում են այդ անձինք։

Աղբյուրը՝ Sovanews