Galt & Taggart-ի ուսումնասիրության համաձայն՝ Վրաստանի կրթության ոլորտի առջև ծառացած հիմնական մարտահրավերներից մեկը մնում է ուսուցիչների տարիքային կառուցվածքը և նոր աշխատակիցների անբավարար մատակարարումը։

Ինչպես նշվում է հրապարակման մեջ, 2025-2026 ուսումնական տարում Վրաստանում դասավանդել է 66,328 ուսուցիչ։ Տարիքային բաշխման վերաբերյալ ուսումնասիրությունը պարզել է, որ հաշվետու ժամանակահատվածում 50 տարեկանից բարձր ուսուցիչները կազմել են ընդհանուր ուսուցչական կազմի 55%-ը՝ 2015 թվականի 44%-ի համեմատ։

Մասնավորապես, ուսումնասիրությունը նշում է, որ 2025-2026 ուսումնական տարում 50 տարեկանից բարձր ուսուցիչների թիվը կազմել է 36,151։ Սա նշանակում է, որ երկրում գրեթե յուրաքանչյուր երկրորդ ուսուցիչ 50 տարեկանից բարձր է։

Galt & Taggart-ի ուսումնասիրության համաձայն՝ 2025-2026 ուսումնական տարվա ուսուցիչների տարիքային բաշխումը հետևյալն է՝

• 60 տարեկան և բարձր 17 081 ուսուցիչ,

• 51-60 տարեկան 19 070 ուսուցիչ,

• 41-50 տարեկան 16 496 ուսուցիչ,

• 31-40 տարեկան 9 824 ուսուցիչ,

• 21-30 տարեկան 3 857 ուսուցիչ։

Ուսումնասիրության հեղինակների կարծիքով՝ այս ոլորտի համար լուրջ խնդիր է նոր ուսուցիչների պակասը, որի հիմնական պատճառներից մեկը ցածր աշխատավարձերն են։

Նրանք դա մասամբ բացատրում են ուսուցիչների ավելցուկով։

2025 թվականի տվյալների համաձայն՝ Վրաստանում աշակերտ-ուսուցիչ միջին հարաբերակցությունը կազմում է 9.7, ինչը ցածր է OECD-ի միջին 13.9-ից։

Հետազոտողների կարծիքով՝ հենց ուսուցիչների ավելցուկն ու նրանց առաջացած տարիքն են սահմանափակում աշխատավարձի բարձրացման ներուժը, ինչն էլ, իր հերթին, մասնագիտությունը դարձնում է պակաս գրավիչ երիտասարդների համար։

Ինչպես նշվել է Galt & Taggart-ի ուսումնասիրության մեջ, այս խնդրին ի պատասխան կառավարությունը բարձրացրել է ուսուցիչների աշխատավարձերը, չնայած դա ազդել է ոլորտի ֆինանսական ցուցանիշների վրա և նվազեցրել է շահութաբերությունը։

Մասնավորապես, 2024 թվականին պետական կրթության ոլորտում միջին աշխատավարձը կազմել է 1158 լարի, մինչդեռ մասնավոր հատվածում՝ 1614 լարի։ Համեմատության համար՝

• 2023 թվականին պետական հատվածում միջին աշխատավարձը կազմել է 1009 լարի, մինչդեռ մասնավոր հատվածում՝ 1325 լարի։

• 2022 թվականին պետական հատվածում միջին աշխատավարձը կազմել է 905 լարի, մինչդեռ մասնավոր հատվածում՝ 1127 լարի։

Ուսումնասիրության համաձայն, աշխատավարձերի աճի հետ մեկտեղ, կրթության ոլորտի շահութաբերությունը նույնպես նվազել է։ Մինչդեռ 2023 թվականին ոլորտի շահութաբերությունը կազմել է 21.5%, 2024 թվականին այս ցուցանիշը նվազել է մինչև 11.7%։

«Պատմականորեն, պետական և մասնավոր կրթության ոլորտներում աշխատավարձերի դինամիկան հետևել է նմանատիպ միտումների: Պետական հատվածում ուսուցիչների աշխատավարձերի աճն արտացոլվել է նաև մասնավոր հատվածում: Այս միտումը շարունակվել է 2024 թվականին, երբ պետական հատվածում ուսուցիչների աշխատավարձերի բարձրացումը (ուժի մեջ է մտել հուլիսի 1-ից) արտացոլվել է նաև մասնավոր հատվածում»:

«Աշխատավարձի բարձրացումը բացասաբար է ազդել ընդհանուր կրթության ոլորտի շահութաբերության վրա, ընդ որում՝ եկամտի մեջ աշխատուժի ծախսերի մասնաբաժինը 2024 թվականին աճել է մինչև 68.0%, 2017–2023 թվականների միջին 61%-ի համեմատ», — նշվում է Galt & Taggart-ի ուսումնասիրության մեջ։