Հուլիսի 22-ին Թբիլիսիի քաղաքային դատարանը լրագրող և «Ֆորմուլա» հեռուստաալիքի աշխատակից Վախո Սանաիային դատապարտել է 14 օրվա վարչական կալանքի՝ Վրաստանի խորհրդարանի խոսնակ Շալվա Պապուաշվիլիի և պատգամավոր Վլադիմիր Բոժաձեի վերաբերյալ սոցիալական ցանցերում արված գրառման համար: Հասարակական կազմակերպությունները և շատ ուրիշներ արտահայտվեցին՝ սա անվանելով «անկախ լրատվամիջոցները ճնշելու ևս մեկ փորձ»:

Հետաքննությունը սկսվել է Վրաստանի Ներքին գործերի նախարարությանը կից ստեղծված Ատելության խոսքի դեմ պայքարի դեպարտամենտի խնդրանքով: Դեպարտամենտը դատարանին խնդրել է իրավական գնահատական տալ լրագրողի գրառմանը:

Ոչ կառավարական կազմակերպությունների համատեղ հայտարարության համաձայն՝ վրացական քաղաքացիական հասարակությունը «Ֆորմուլա» հեռուստաալիքի հաղորդավար և լրագրող Վախո Սանաիայի ձերբակալությունը համարում է մտահոգիչ՝ որպես խոսքի ազատության դեմ ուղղված ևս մեկ քայլ:

Հայտարարության մեջ նշվում է, որ «Վրացական երազանքի» իշխանությունները փորձում են ամբողջությամբ չեզոքացնել քննադատական ԶԼՄ-ներին և դուրս մղել դրանք հասարակական ոլորտից՝ համակարգված հարձակումների և ռեպրեսիվ մեխանիզմների կիրառման միջոցով:

«Մենք կարծում ենք, որ այս դատական որոշումը ևս մեկ փորձ է ճնշելու անկախ լրատվամիջոցները և քննադատական ձայները, ինչը բնորոշ է Ռուսաստանի և Բելառուսի նման ավտորիտար ռեժիմներին, որտեղ այլախոհությունն ու քննադատական կարծիքն ավտորիտար կառավարման հիմնական թշնամիներն ու թիրախներն են: Ակնհայտ է, որ «Վրացական երազանքի» իշխանությունները սերտորեն կրկնօրինակում և կիրառում են ռուսական լավագույն փորձը և փորձում են հասարակությանը սովորեցնել այն իրականությանը, որտեղ մարդիկ պատժվում են անձնական կարծիքներ և տեսակետներ արտահայտելու համար՝ այս մոտեցումը վերածելով նորմայի»:

Հուլիսի 22-ին դատավոր Զվիադ Ցեկվավան, որը պատժամիջոցների տակ է, Վախո Սանաիային դատապարտեց 14 օրվա վարչական կալանքի սոցիալական ցանցերում գրառման համար: Սա առաջին դեպքն է, երբ քաղաքացին դատապարտվում է վարչական կալանքի սոցիալական ցանցերում գրառման հիման վրա: Ավելի վաղ, նույն պատճառով, Վախո Սանաիան տուգանվել էր 6000 լարիով:

Ակնհայտ է, որ անկախ լրատվամիջոցները և յուրաքանչյուր քննադատական ձայն լուրջ խոչընդոտ են «Վրացական երազանքի» համար, քանի որ նրանք բացահայտում են կառավարության պաշտոնյաների և նրանց հետ կապված անձանց միջև ենթադրյալ կոռուպցիան և այլ հնարավոր հանցավոր կապերը, ինչպես նաև հանրությանը տեղեկացնում են պետական հաստատությունների ներսում առկա թերությունների մասին: Իրական հանցագործությունները հետաքննելու և պատասխանատուներին պատասխանատվության ենթարկելու փոխարեն, «Վրացական երազանքը» հետապնդում է բացահայտողներին և օգտագործում է իր կողմից ընդունված ռեպրեսիվ օրենքները՝ նրանց լռեցնելու համար: Այս համատեքստում անկախ և քննադատական լրատվամիջոցներն իշխանությունների հատուկ թիրախն են, որոնց դեմ ուղղված է ամբողջ պետական ռեպրեսիվ ապարատը։

Տարիներ շարունակ իրավապահ մարմինները, դատական համակարգը, հաղորդակցության հանձնաժողովը և խորհրդարանը «Վրացական երազանքի» կողմից վերածվել են անկախ ԶԼՄ-ների և լրագրողների դեմ պայքարի գործիքի և ճնշման միջոցի: «Վրացական երազանքի» իշխանությունները փորձում են ամբողջությամբ չեզոքացնել քննադատական լրատվամիջոցները և դուրս մղել դրանք հանրային ոլորտից՝ համակարգված հարձակումների և ռեպրեսիվ մեխանիզմների միջոցով։

Վարչական իրավախախտումների օրենսգրքի 173¹⁶ հոդվածը, որի համաձայն Վախո Սանաիայի նկատմամբ կիրառվել էր վարչական կալանք, «Վրացական երազանքի» խորհրդարանի կողմից 2025 թվականի փետրվարին արագորեն ներառվել է օրենսգրքում, քայլ, որը բացասաբար է գնահատվել ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ-ի և Վենետիկի հանձնաժողովի կողմից։ Այս հոդվածը կյանքի կոչելու համար Ներքին գործերի նախարարությունում ստեղծվել է հատուկ կառույց, որը, հեգնանքով, հասարակության մեջ հայտնի է որպես «Սքրոլլինգի և սքրինշոթերի բաժին»։

«Մենք համերաշխություն ենք հայտնում Վախո Սանաիային, քննադատական ԶԼՄ-ներին և բոլոր լրագրողներին, որոնք վերջերս դարձել են «Վրացական երազանքի» իշխանությունների բռնաճնշողական քաղաքականության թիրախ»։ Անկախ լրատվամիջոցներն անգնահատելի ծառայություն են մատուցում երկրին այս կարևոր պահին՝ ապահովելով, որ հանրությունը մնա լավ տեղեկացված նույնիսկ սահմանափակ ռեսուրսներով», — ասվում է հայտարարության մեջ։

Հայտարարությունը ստորագրել են՝ «Transparency International Georgia»-ն, «Ազատության համար քաղաքացիական շարժում»-ը, «Տնտեսական քաղաքականության հետազոտությունների կենտրոն»-ը, «Քաղաքացիական հասարակության հիմնադրամ»-ը, «Եվրոպական-վրացական ինստիտուտ»-ը (EGI), «Վրացական ռազմավարական և միջազգային հետազոտությունների հիմնադրամ»-ը, «Ժողովրդավարության հետազոտությունների ինստիտուտ»-ը (DRI), «Մարդու իրավունքների համար գործընկերություն»-ը, «Մարդու իրավունքների կենտրոն»-ը (HRC), «Հանդուրժողականության և բազմազանության ինստիտուտ»-ը (TDI), «Վրացական ժողովրդավարության նախաձեռնություն»-ը, «Կանաչ այլընտրանք»-ը, «Վրաստանի երիտասարդ իրավաբանների ասոցիացիա»-ն, «Վրաստանի եվրոպական ուղեծիր»-ը, «Սոցիալական արդարադատության կենտրոն»-ը, «Տեղեկատվության ազատության զարգացման ինստիտուտ»-ը (IDFI), «Առաջընթացի կանխարգելում»-ը, «Վրաստանի ապագայի ակադեմիա»-ն։

Սա լրագրողի նկատմամբ կիրառվող առաջին վարչական տուգանքը չէ։ Հուլիսի 10-ին դատավոր Թոռնիկե Կոչկիանին Սանաիային տուգանեց 6000 լարիով՝ Շալվա Պապուաշվիլիի և Վլադիմիր Բոժաձեի հետ կապված հրապարակումների համար: Նախկինում լրագրողը նույնպես տուգանվել էր 4000 լարիով՝ քաղաքական գործիչին վիրավորելու համար: Հասանելի տեղեկությունների համաձայն՝ Սանաիան չի վճարել տուգանքները: