ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովը (ԵԱՀԿ ԽՎ) ընդունեց «Հաագայի հռչակագիրը», որը ներառում էր նաև Վրաստանում ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ բանաձև։

Փաստաթղթի համաձայն՝ ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովը.

• Մտահոգություն է հայտնում Վրաստանում 2024 թվականի հոկտեմբերի 26-ին կայացած խորհրդարանական ընտրությունների անցկացման վերաբերյալ և նշում է, որ ԵԱՀԿ ժողովրդավարական հաստատությունների և մարդու իրավունքների գրասենյակի (ԺՀՄԻԳ) զեկույցներում գրանցվել են լուրջ խախտումներ։

Մտահոգված է 2025 թվականի հոկտեմբերին տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների ընթացքում հնարավոր խախտումների մասին հաղորդագրությունների վերաբերյալ, այդ թվում՝ ընտրատեղամասերում խարդախության, ձայների մանիպուլյացիայի, ձայների գնման, ընտրակարուսելի կիրառման և ընդդիմության ներկայացուցիչների ու դիտորդների աշխատանքին խոչընդոտելու մասին ցուցումների վերաբերյալ։

• Դատապարտում է սահմանափակող օրենքների ընդունումը, այդ թվում՝ «Օտարերկրյա ազդեցության թափանցիկության մասին» օրենքը, «Հավաքների և ցույցերի մասին» օրենքում կատարված փոփոխությունները և «Վարչական իրավախախտումների մասին» օրենսգրքում կատարված փոփոխությունները, որոնք, ըստ բանաձևի հեղինակների, զգալիորեն սահմանափակում են միավորումների, լրատվամիջոց ԶԼՄ-ների, խոսքի և հավաքների ազատությունը։

• Մտահոգություն է հայտնում վարչական ռեսուրսների համակարգված օգտագործման և ինստիտուցիոնալ վերահսկողության ուժեղացման վերաբերյալ, որը, ըստ Վեհաժողովի, ստեղծում է անհավասար խաղադաշտ, խաթարում է հանրային վստահությունը ժողովրդավարական գործընթացների նկատմամբ և հանգեցնում է միակուսակցական կառավարման փաստացի ձևավորմանը։

• Դատապարտում է Վրաստանի ժողովրդավարական և եվրոպական ապագայի համար պայքարող քաղաքական ընդդիմության ներկայացուցիչների, լրագրողների և խաղաղ ցուցարարների կամայական կալանավորումներն ու հետապնդումները։

• Ընդգծում է, որ ժողովրդավարական վերահսկողության և ստուգումների խաթարումը, ինչպես նաև ԵԱՀԿ պարտավորություններից շեղումը, ուղղակիորեն սպառնում են Վրաստանի եվրոպական և եվրաատլանտյան ինտեգրացիային։

• Նշում է, որ ցանկացած ընտրության արդյունքի լեգիտիմությունը կախված է ազատ, արդար և թափանցիկ ընտրությունների միջազգային չափանիշներին համապատասխանությունից։

Իր բանաձևում ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովը կոչ է անում Վրաստանի իշխանություններին՝

• Ազատ արձակել բոլոր վրացի քաղբանտարկյալներին, որոնք այդպիսին են ճանաչվել ազգային և միջազգային մարդու իրավունքների կազմակերպությունների կողմից։

• Չեղարկել հիմնարար ազատությունները սահմանափակող և Վրաստանի մարդու իրավունքների գծով պարտավորություններին հակասող օրենսդրությունը։

• 2024 և 2025 թվականների ընտրությունների ընթացքում խախտումների վերաբերյալ բոլոր հաղորդագրությունների վերաբերյալ համապարփակ և թափանցիկ հետաքննություն անցկացնել և պատասխանատու անձանց պատասխանատվության ենթարկել։

• Վենետիկի հանձնաժողովի և ԵԱՀԿ/ԺՀՄԻԳ-ի հետ խորհրդակցելով՝ սկսել դատական համակարգի և Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի անկախությունը վերականգնելու համար իմաստալից բարեփոխումներ։

• Ապահովել քաղաքացիական հասարակության և անկախ լրատվամիջոցների համար անվտանգ միջավայր՝ զերծ ճնշման կամ հետապնդման սպառնալիքներից։

Ի նշան բողոքի՝ վրացական պատվիրակությունը լքեց «Հաագայի հռչակագրի» վերաբերյալ քվեարկությունը ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովի լիագումար նիստում։

Համապատասխան հայտարարությունը քվեարկությունից առաջ արել է Վրաստանի խորհրդարանի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ Նիկոլոզ Սամխարաձեն։

«Ես կցանկանայի ընթացակարգային մեկնաբանություն անել քվեարկության ընթացակարգի վերաբերյալ և վրացական պատվիրակության անունից ներկայացնել հետևյալ հայտարարությունը։ Հաշվի առնելով, որ վերանայված հռչակագրի որոշ մասեր դիտավորյալ աղավաղում են Վրաստանում առկա քաղաքական իրականությունը, կոպտորեն աղավաղում և կեղծում փաստերը, լիովին անտեսում պետական հաստատությունների վրա բռնի հարձակումները և կամայականորեն մեկնաբանում են ինչպես ընտրությունների դիտորդական առաքելությունների զեկույցները, այնպես էլ Մոսկվայի մեխանիզմի զեկույցները՝ դրանով իսկ վտանգելով Վրաստանի ազգային շահերը, մեր պատվիրակությունը չի մասնակցի քվեարկության գործընթացին՝ որպես բողոքի նշան։

Կրկնակի ցավալի է, որ մենք ստիպված ենք այս որոշումը կայացնել Հաագայում՝ միջազգային իրավունքի մայրաքաղաքում։ Ես կցանկանայի խնդրել քարտուղարությանը համապատասխանաբար արտացոլել մեր դիրքորոշումը Վեհաժողովի նիստի արձանագրություններում։ Ես նաև կցանկանայի օգտվել այս հնարավորությունից՝ շնորհակալություն հայտնելու Նիդերլանդների խորհրդարանին ջերմ ընդունելության և միջոցառման գերազանց կազմակերպման համար», — հայտարարել է Սամխարաձեն։

ԵԱՀԿ Խորհրդարանական վեհաժողովի նախագահ Պերե Ժոան Պոնսը պատասխանել է Նիկոլոզ Սամխարաձեի մեկնաբանությանը՝ նշելով, որ խորհրդարանում դատարկ տեղեր թողնելը միշտ ամենավատ տարբերակն է, քանի որ ժողովրդավարությունը, առաջին հերթին, հակամարտությունների լուծման համատեղ ջանքերն են։

«Շատ շնորհակալ եմ, Նիկոլոզ։ Ինչպես գիտես, նույնիսկ քո երկրում դատարկ տեղերը թողնելը լավ լուծում չէր, և դու նույնն ես անում այստեղ։ Ես կարծում եմ, որ խորհրդարանում դատարկ տեղեր թողնելը միշտ ամենավատ տարբերակն է, քանի որ ժողովրդավարությունը, առաջին հերթին, հակամարտությունների լուծման համատեղ ջանքերն են», — Սամխարաձեին ասել է ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովի նախագահը։

Հարկ է նշել, որ վրացական պատվիրակության նիստից հեռանալուց մի քանի րոպե անց ԵԱՀԿ խորհրդարանական վեհաժողովն ընդունեց «Հաագայի հռչակագիրը», որը պարունակում է Վրաստանի վերաբերյալ բանաձևը։ «Ընտրությունների ամբողջականության ապահովումը և հիմնարար ազատությունների պաշտպանությունը Վրաստանում» բանաձևը հիմնականում հովանավորում է ԱՄՆ կոնգրեսական Ջո Ուիլսոնը։