Ապրիլի 10-ից սկսած՝ Շենգենյան համաձայնագրի 29 երկրների արտաքին սահմաններում կգործի լիովին ավտոմատացված մուտքի/ելքի համակարգ (EES):

Եվրամիությունն ավարտել է մի քանի ամսվա անցումային շրջանը և 29 Շենգենյան երկրների բոլոր արտաքին սահմաններում ներդնում է նոր ավտոմատացված մուտքի/ելքի համակարգ (EES): EES համակարգը նախատեսված է անձնագրերի դրոշմանիշները թվային գրանցմամբ փոխարինելու համար և անմիջականորեն կազդի ԵՄ անդամ չհանդիսացող երկրներից ժամանող բոլոր ուղևորների, այդ թվում՝ զբոսաշրջիկների, գործուղումով ճանապարհորդների և տարանցիկ ուղևորների վրա:

Գրեթե 10 տարվա մշակումից և վեց ամսվա փուլային փորձարկումից հետո՝ 2025 թվականի հոկտեմբերի 12-ին ուժի մեջ մտած համակարգը վերջապես պատրաստ է ապրիլի 10-ից իր լիամասշտաբ ներդրմանը:

Կենսաչափական տվյալներ տրամադրելուց հրաժարվող ճանապարհորդներին ավտոմատ կերպով կարգելվի մուտք գործել ԵՄ։

Երրորդ երկրներից ժամանած ճանապարհորդները պարտավոր կլինեն տրամադրել կենսաչափական տվյալներ, ինչպիսիք են դեմքի պատկերը և չորս մատնահետքերը, Շենգենյան գոտու 29 երկրներից որևէ մեկն առաջին անգամ մուտք գործելիս։ 12 տարեկանից փոքր երեխաներն ազատված են մատնահետքերի վերցման պահանջից։ Այս տվյալները, ինչպես նաև նրանց ճանապարհորդական փաստաթղթերից ստացված տեղեկությունները, կպահվեն համակարգում երեք տարի։ Կենսաչափական տվյալներ տրամադրելուց հրաժարվող ճանապարհորդներին ավտոմատ կերպով կարգելվի մուտք գործել ԵՄ։

Անձնագրում ավանդական կնիքի փոխարեն, փաստաթուղթը կսկանավորվի էլեկտրոնային կրպակում, և բոլոր սահմանային անցումները կգրանցվեն EU-LISA տվյալների բազայում:

Մասնավորապես, գործընթացը հետևյալն է` ճանապարհորդները մոտենում են կրպակին, տեղադրում իրենց անձնագիրը էկրանին ցուցադրվող շրջանակի մեջ, և համակարգը որոշում է, թե արդյոք նրանք նախկինում գրանցված են: Եթե նրանք գրանցված չեն, նրանցից կպահանջվի տրամադրել դեմքի պատկեր և մատնահետքեր, որոնք կպահպանվեն տվյալների բազայում: Եթե նրանք արդեն գրանցված են համակարգում, նրանցից կպահանջվի տրամադրել միայն կենսաչափական դեմքի տվյալները: Այնուհետև նրանք կուղղորդվեն էլեկտրոնային սահմանային անցակետ կամ սահմանային վերահսկողության աշխատակցի մոտ՝ իրենց այցի նպատակի վերաբերյալ լրացուցիչ հարցազրույցի համար:

Զբոսաշրջիկների և գործուղմամբ ուղևորների համար հիմնական ազդեցությունը կլինի «90/180-օրյա կանոնի» համաձայն ավտոմատ կառավարման համակարգի ներդրումը, որը թույլ է տալիս Շենգենյան տարածքում առավելագույնը 90 օր մնալ ցանկացած 180-օրյա ժամանակահատվածում։

Համակարգը իրական ժամանակում հետևում է ճանապարհորդի ԵՄ-ում գտնվելու յուրաքանչյուր օրը։

Վիզայի ցանկացած խախտում անմիջապես կգրանցվի և ավտոմատ կերպով կհանգեցնի տուգանքների կամ Շենգենյան բոլոր երկրներ մուտք գործելու բազմամյա արգելքի։ Նման խախտումների մասին տեղեկատվությունը հասանելի կլինի 29 երկրներից   յուրաքանչյուրի սահմանապահներին։

ԵՄ յուրաքանչյուր անդամ պետություն Շենգենյան գոտու սահմաններում EES համակարգը ներդնում է տարբեր կերպ։ Սա կարող է տատանվել Լյուքսեմբուրգից, որն ունի միայն մեկ օդանավակայան, մինչև տասնյակ օդանավակայաններ, լաստանավային նավահանգիստներ և ճանապարհային ու երկաթուղային սահմաններ ունեցող երկրներ, ինչպիսիք են Ֆրանսիան, Հունաստանը, Գերմանիան, Լեհաստանը և Իսպանիան։

Սովորաբար անդամ պետությունները յուրաքանչյուր սահմանին տեղադրում են մի շարք EES կրպակներ, որոնք հագեցած են դեմքի և մատնահետքերի կենսաչափական տվյալներ հավաքագրելու սարքերով։

Հիշեցում. չնայած համակարգը լիովին գործարկվել է միայն ապրիլի 10-ին, դրա աստիճանական ներդրումը տպավորիչ արդյունքներ է տվել։ Եվրոպական հանձնաժողովի տվյալներով՝ 2025 թվականի հոկտեմբերից ի վեր Եվրոպական Միությունում գրանցվել է ավելի քան 45 միլիոն սահմանային անցում։ Ավելի քան 24,000 մարդու մուտքը մերժվել է այնպիսի պատճառներով, ինչպիսիք են ժամկետանց կամ կեղծ փաստաթղթերը, ինչպես նաև իրենց այցելության նպատակի անբավարար հիմնավորումը։ Ավելի քան 600 ճանապարհորդներ նույնականացվել են որպես եվրոպական անվտանգությանը սպառնալիք ներկայացնող։ Մուտքն արգելվելուց բացի, նրանց տվյալները մշտապես մնում են համակարգում, ինչը նշանակում է, որ 29 Շենգենյան երկրներից յուրաքանչյուրը մուտք գործելու ցանկացած նոր փորձ կենթարկվի սահմանային վերահսկողության՝ հիմնվելով այս «սև ցուցակի» վրա։