Վրաստանի արևելքում՝ Ծինանդալիում, հինգշաբթի օրը տեղի ունեցած վրաց-ադրբեջանա-թուրքական բիզնես ֆորումում քննարկվել են տնտեսական համագործակցության և տարածաշրջանային տրանսպորտային հաղորդակցության զարգացման առաջնահերթությունները։

2012 թվականից անցկացվող ֆորումն այս տարի հավաքել է ավելի քան 300 խոշոր ընկերությունների ներկայացուցիչների և երեք երկրների կառավարությունների անդամների։ Ադրբեջանի և Թուրքիայի պատվիրակությունները գլխավորել են էկոնոմիկայի նախարար Միքայիլ Ջաբբարովը և առևտրի նախարար Օմեր Բոլաթը։ Նրանց ընդունել է Վրաստանի էկոնոմիկայի նախարար Մարիամ Քվրիվիշվիլին։

Ֆորումի ընթացքում Թուրքիան և Ադրբեջանը հաստատել են իրենց մտադրությունը՝ ամրապնդել իրենց տնտեսական ներկայությունը Վրաստանում, այդ թվում՝ ներդրումների ընդլայնման, առևտրի և համատեղ ենթակառուցվածքային նախագծերի իրականացման միջոցով։

Ինչպես նշել է Քվրիվիշվիլին, Վրաստանում ներկայումս գործում է թուրքական կապիտալով ավելի քան 2800 և ադրբեջանական կապիտալով ավելի քան 1660 ընկերություն։ Նրա խոսքով՝ Վրաստանի տնտեսությունում Ադրբեջանի ընդհանուր ներդրումներն արդեն գերազանցել են 3.1 միլիարդ դոլարը, մինչդեռ Թուրքիայի ներդրումները՝ 2.4 միլիարդ դոլարը։ «Մեր ամուր գործընկերությունը հստակորեն արտացոլվում է առևտրի և ներդրումների մեջ. Ադրբեջանն ու Թուրքիան մշտապես մնում են Վրաստանի առաջատար առևտրային գործընկերների և խոշոր ներդրողների շարքում», — ասել է Քվրիվիշվիլին։

Ջաբբարովը հավելել է, որ հարյուրավոր ադրբեջանական ընկերություններ ներկայացված են Վրաստանի տնտեսության լայն շրջանակում, այդ թվում՝ զբոսաշրջության, անշարժ գույքի, արտադրության և գյուղատնտեսության ոլորտներում։

Տրանսպորտային ենթակառուցվածքները քննարկման առանցքային թեման էին։ Քվրիվիշվիլին ընդգծել է Միջին միջանցքի՝ Ասիան և Եվրոպան տարածաշրջանի երկրների միջոցով կապող առևտրային ուղու ռազմավարական նշանակությունը։ Նա նշել է, որ մինչև 2032 թվականը Վրաստանում տրանսպորտային նախագծերում նախատեսվում է ներդնել մոտ 7 միլիարդ դոլար, որը կօգտագործվի երկաթուղիների, մայրուղիների, նավահանգիստների և լոգիստիկ ենթակառուցվածքների արդիականացման համար։
Մասնակիցները հատուկ շեշտ են դրել էներգետիկ համագործակցության վրա՝ Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհան նավթատարից մինչև այնպիսի խոստումնալից նախաձեռնություններ, ինչպիսիք են «Կանաչ էներգիայի միջանցքը» և Սև ծովի ստորջրյա մալուխը, որը նախատեսված է Հարավային Կովկասը ԵՄ շուկաների հետ կապելու համար։ Նրանք նաև նշել են երկրների համագործակցությունը Հարավային գազային միջանցքի շրջանակներում, որն ապահովում է ադրբեջանական բնական գազի տարանցումը Վրաստանի միջով դեպի Թուրքիա և Եվրոպա։

«Այս նախագծերից յուրաքանչյուրը դիտարկվում է տարածաշրջանային համատեքստում, և մենք վստահ ենք, որ դրանց զարգացումը կնպաստի ամբողջ տարածաշրջանի տնտեսական գրավչության բարձրացմանը», — հայտարարել է Քվրիվիշվիլին։

Իր հերթին Օմեր Բոլաթը հայտնել է, որ Թուրքիան և Վրաստանը մտադիր են փոխադարձ առևտրաշրջանառությունը հասցնել 5 միլիարդ դոլարի, և որ Վրաստանում թուրքական ուղղակի ներդրումներն արդեն գերազանցել են 2.2 միլիարդ դոլարը՝ ընդգրկելով էներգետիկան, ավիացիան և տրանսպորտը։

Թուրքիան ներկայումս առաջին տեղում է Վրաստանի 25.8 միլիարդ դոլար ընդհանուր առևտրային շրջանառության մեջ՝ գրեթե 13% մասնաբաժնով։ 2025 թվականին վրաց-թուրքական արտահանումն ու ներմուծումը փոքր-ինչ նվազել են՝ կազմելով մոտավորապես 3.1 միլիարդ դոլար (-3.8% տարեկան)։ Առևտրաշրջանառության անկումը հիմնականում պայմանավորված էր արտահանման անկմամբ, մինչդեռ ներմուծումը մնացել է մոտավորապես 2024 թվականի մակարդակում։ Թուրքիայի հետ առևտրային հաշվեկշիռը բացասական է, ներմուծումը գերազանցում է արտահանմանը։

Թբիլիսիի և Բաքվի միջև համագործակցությունը հիմնականում կենտրոնացած է էներգետիկայի և լոգիստիկայի ոլորտում ռազմավարական տարածաշրջանային նախագծերի վրա։ Ադրբեջանի հետ ընդհանուր առևտրաշրջանառությունը 2025 թվականին կազմել է մոտավորապես 1.36 միլիարդ դոլար։ Մոտավորապես 5.3% մասնաբաժնով Ադրբեջանը Վրաստանի առևտրային գործընկերների շարքում զբաղեցնում է յոթերորդ տեղը։