Վրաստանի Ազգային բանկի դրամավարկային քաղաքականության զեկույցում նշվում է, որ ծխախոտի ակցիզային հարկերի 2026 թվականի հունվարից բարձրարցումը` գնաճը խթանող գործոններից մեկն է։ 2026 թվականի հունվարին գնաճը նախորդ ամսվա համեմատ աճել է 0.8 տոկոսային կետով՝ հասնելով 4.8%-ի։
«Արտաքին գործոնների հետ մեկտեղ, ներքին մակարդակով, որոշ ապրանքների միանվագ գների ճշգրտումը, ծխախոտի ակցիզային հարկերի աճը և գյուղատնտեսական արտադրանքի գների անկայունությունը նպաստում են գնաճի բարձրացմանը», — նշվում է Ազգային բանկի փետրվարյան դրամավարկային քաղաքականության զեկույցում։
2026 թվականից սկսած՝ ծխախոտի հարկման կանոնները փոխվել են. ներմուծվող ապրանքների ֆիքսված ակցիզային հարկը մեկ տուփի համար 1.9-ից բարձրացել է մինչև 2.75 լարի, իսկ արժեքային հարկը նվազեցվել 30%-ից մինչև 20%: Ավելին, հարկային արտոնություն է մտցվել ներքին արտադրության ապրանքների համար: 2026 թվականին տեղական արտադրողների կողմից արտադրված առաջին 35 միլիոն տուփերի վրա կկիրառվի նվազեցված ակցիզային հարկ, իսկ դրանց արժեքային ակցիզային հարկը կսահմանվի 15%:
Ավելին, Ազգային բանկը երկրում գնաճի բարձրացումը հիմնականում բացատրում է արտաքին գործոններով.
Ընդհանուր գնաճի նպատակային մակարդակից շեղումը 2025 թվականի մարտից ի վեր, նախորդ ժամանակահատվածի ցածր բազային էֆեկտի հետ մեկտեղ, մեծապես պայմանավորված է արտաքին գործոններով: Սննդամթերքի գների գնաճը գերիշխող դեր է խաղում, որի դինամիկան բնութագրվում է խառը ազդանշաններով: Մի կողմից, ինչպես նշվեց համաշխարհային տնտեսությանը վերաբերող բաժնում, միջազգային շուկաներում ապրանքների որոշակի խմբերի, այդ թվում՝ արևածաղկի ձեթի և մսամթերքի որոշ տեսակների գները բարձրանում են, ինչը արտացոլվում է ներքին շուկայում:
Այս ապրանքների գների աճը մեծապես պայմանավորված է կառուցվածքային գործոններով, մասնավորապես՝ համաշխարհային շուկայում սահմանափակ առաջարկով՝ համեմատաբար կայուն պահանջարկի պայմաններում։ Սակայն որոշ ապրանքների, այդ թվում՝ շաքարի և հացահատիկի, միջազգային շուկայում գների նվազման միտում է նկատվում։
Այս միտումն արդեն մասամբ արտացոլվել է ներքին գների վրա, և, մնացած բոլոր հավասար պայմաններում, մոտ ապագայում կարտացոլվի սննդամթերքի գնաճի նվազմամբ։
Արտաքին գործոնների հետ մեկտեղ, որոշ ներքին ապրանքների միանվագ գների ճշգրտումը, ծխախոտի ակցիզային հարկերի աճը և գյուղատնտեսական ապրանքների գների անկայունությունը բարձրացնող ճնշում են գործադրում գնաճի վրա։ Ի տարբերություն դրա, ներմուծվող ապրանքների գները դեֆլյացիոն են, հիմնականում՝ նավթի գների անկման միջազգային շուկաներում փոխանցման պատճառով։ Միևնույն ժամանակ, համեմատաբար կայուն փոխարժեքի պայմաններում, հիմնականում ներմուծվող երկարատև օգտագործման ապրանքների գնաճը մնում է ցածր», — նշվում է Ազգային բանկի դրամավարկային քաղաքականության զեկույցում։
