Արտյուշ Այվազյանը մանկուց ռինգում է։ Նա ճկուն և բարձրահասակ է, ռինգ է մտնում ժպիտով։ Նա ռինգին է մոտենում վրացական դրոշով՝ սրտին մոտ պահած։ Ախալքալաքցի անչափահաս 2022 թվականի քիքբոքսինգի աշխարհի չեմպիոնի ընտանիքը մի քանի տարի է, ինչ չի կարողանում քաղաքացիություն ստանալ այն երկրում, որտեղ նա մշտապես բնակվում է և որին նվիրել է իր մարզական նվաճումները։
Արտյուշ Այվազյանը 17 տարեկան է։ Այս մայիսին նա կդառնա չափահաս և կավարտի դպրոցը։ Ավարտելուց հետո Արտյուշը Հայաստանում կընդունվի համալսարան։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ չնայած ծնված օրվանից Վրաստանում ապրելուն, Արտյուշը Վրաստանի քաղաքացի չի հանդիսանում և չի կարողանա այստեղ անվճար սովորել։
Նրա ընտանիքը բազմիցս փորձել է քաղաքացիություն ստանալ իրենց երեխաների համար, սակայն նրանց փորձերը անարդյունք են եղել։
«Մենք քաղաքացիություն ստանալու դիմում ներկայացրել էինք, երբ Արտյուշը երկու կամ երեք տարեկան էր։ Մեր ամբողջ ընտանիքն էր դիմել, բայց մեզ մերժել էին։ Հետո, երբ նա վեց տարեկան էր, իսկ մեր դուստրը՝ հինգ, մենք դիմեցինք երեխաների համար բնակության թույլտվություն ստանալու համար, բայց կրկին մերժվեցինք։ Որպես պատճառ նշվել էր, որ երեխաները «վտանգ են ներկայացնում պետության համար»։ Այդ ժամանակ մենք դատական հայց ներկայացրեցինք և հաղթեցինք։ Դրանից հետո նրանց բնակության թույլտվություն տրամադրվեց», — պատմում է Արտյուշի հայրը՝ Ադամ Այվազյանը։
2025 թվականին Արտյուշը միացավ Վրաստանի բռնցքամարտի ազգային հավաքականին և սպասվում էր, որ նա կներկայացնի երկիրը Եվրոպայի առաջնությունում, քանի որ ֆեդերացիան նրան առաջադրել էր իր քաշային կարգում երիտասարդների շրջանում առաջին տեղը գրավելու համար։
«Բայց նա քաղաքացիություն չուներ, և դա անցյալ տարվա հունիսին էր։ Ես դիմեցի նախագահին՝ բացառություն անելու նրա մարզական նվաճումների համար և նրան Վրաստանի քաղաքացիություն շնորհելու համար, որպեսզի նա կարողանա ներկայացնել երկիրը Եվրոպայում։ Մենք միջոցներ տրամադրեցինք, հավաքեցինք բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերը և ստացանք առաջարկություններ քաղաքապետարանից և Ախալքալաքի մունիցիպալիտետի Սակրեբուլոյից, որոնք հաստատեցին, որ տեղյակ են և լավ կարծիք տալով կառաջարկեն երեխայի մասին։ Կար նաև պաշտոնական նամակ Վրաստանի բռնցքամարտի ֆեդերացիայից։ Այնուհետև մենք նամակ ստացանք, որում հղում էր արվում Վրաստանի պետական անվտանգության ծառայության տեղեկատվությանը, որում պնդվում էր, որ նա սպառնալիք է պետությանը։ Հետևաբար, նա այդպես էլ չկարողացավ մասնակցել Եվրոպայի առաջնությանը», — պատմում է Ադամը։
Ընտանիքը ստիպված էր վերստին հավաքել փաստաթղթերը և բողոքարկել որոշումը դատարանում՝ երիտասարդ մարզիկի իրավունքները պաշտպանելու համար։
«Ես կրկին հավաքեցի փաստաթղթերը և դատական հայց ներկայացրեցի։ Քանի որ նախորդ մերժման «պետության համար սպառնալիք» պատճառաբանությունը վիճարկվել էր դատարանում, նրանք իրավունք չունեին նույն անձին մերժել նույն հիմքերով։ Բացի այդ, ինչպե՞ս կարող է երիտասարդը սպառնալիք համարվել պետության համար, եթե նա բազմիցս ներկայացրել է իր երկիրը միջազգային ասպարեզում։ Դա, իհարկե, աբսուրդ է։ Ես դատական հայցը հետ վերցրի փաստաբանների խորհրդով՝ ավելի հիմնավորված փաստաթղթեր հավաքելու նպատակով. հակառակ դեպքում, մեր ունեցած փաստաթղթերով կպարտվեինք։ Հետո ես կրկին հավաքեցի փաստաթղթերը և վերստին դատական հայց ներկայացրեցի։ Գործին կցված էին նաև նախորդ դատական գործի որոշումը, լուսանկարները և բոլոր անհրաժեշտ փաստաթղթերը։ Մենք դեռ պատասխան չենք ստացել, թե երբ կքննվի գործը», — բացատրում է մարզիկի հայրը։
Արտյուշ Այվազյանը քաղաքացիություն ունի երկու երկրում՝ Հայաստանի՝ ազգությամբ, և Ռուսաստանի՝ ըստ ծնողների քաղաքացիության։
«Վրացական օրենսդրության համաձայն՝ նման իրավունք գոյություն ունի։ Մերժման պատճառը կարող է լինել կամ իմ մեղքը, կամ բյուրոկրատական դանդաղկոտությունը, նրանք պատասխանում են որոշակի ձևանմուշի համաձայն։ Իրականում դա աբսուրդ է։ Նրանք կարող էին գոնե բացատրել, թե ինչպես կարող ենք սպառնալիք ներկայացնել Վրաստանի համար, որպեսզի գոնե իրենք հասկանան։ Գուցե ինչ-որ բան է պատահել, որի մասին ես տեղյակ չեմ», — ասում է Ադամ Այվազյանը։
Արտյուշը բազմակողմանի զարգացած երիտասարդ է։ Սպորտից, քիքբոքսինգից և բռնցքամարտից բացի, նա մասնակցել է նաև բազմաթիվ գեղեցկության մրցույթների։
«Արտյուշը Վրաստանի քիքբոքսինգի վեցակի չեմպիոն է, Հայաստանի յոթակի չեմպիոն և մի քանի միջազգային մրցումների չեմպիոն։ Նա նաև մեկ անգամ նվաճել է աշխարհի առաջնության չեմպիոնի կոչումը՝ Վրաստանի դրոշի ներքո։ Նա արդեն երկու տարի է, ինչ թողել է քիքբոքսինգը և այժմ զբաղվում է բռնցքամարտով։ Նա զբաղեցրել է երկրորդ տեղը բռնցքամարտում, և ազգային հավաքականը նրան հրավիրել է մարզական հավաքների։ Նա նաև դարձել է միջազգային բռնցքամարտի մրցաշարի եզրափակիչի մասնակից», — ասում է Ադամ Այվազյանը։
Նշենք, որ Արտյուշի անչափահաս քրոջը նույնպես մերժվել է քաղաքացիություն տրամադրել նույն պատճառով։ Անվտանգության ծառայությունները չեն մանրամասնում, թե ինչպես կարող են երեխաները սպառնալիք ներկայացնել երկրի անվտանգության համար։
