Ախալքալաքի մունիցիպալիտետի յուրաքանչյուր գյուղ ունի ակումբ։ Ախալքալաքում գործում է ակումբային միավորում։ Սակայն մունիցիպալիտետի բոլոր ակումբները չէ, որ վերանորոգված են, իսկ եթե նույնիսկ վերանորոգված են, ապա պարզվում է, որ դրանցից ոչ մեկը չի ջեռուցվում։
Ի՞նչ են իրենցից ներկայացնում գյուղական ակումբները։ Այս հասկացությունը հաստատուն կերպով հիմք է դրվել դեռևս խորհրդային ժամանակներից, երբ գրեթե յուրաքանչյուր գյուղ ուներ հանդիպումների, շփման և միջոցառումների անցկացման վայր։ Գյուղական ակումբը հասարակական կյանքի կենտրոնն էր. այնտեղ հավաքվում էին բնակիչները, և անցկացվում էին փառատոներ, համերգներ և հավաքույթներ։
Շատ ակումբներ, օրինակ՝ Խանդո, Ալաստան, Դիլիսկա, Վաչիան և այլ գյուղերում, դեռևս պահպանվել են բեմը և հանդիսասրահը։ Սակայն ԽՍՀՄ փլուզումից հետո այս հաստատությունները սկսեցին անկում ապրել, ինչպես այդ դարաշրջանից ժառանգված շատ այլ բաներ։ Որոշ ակումբներ գտնվում են խարխուլ վիճակում, չնայած որոշները շարունակում են գործել։
Այժմ Ախալքալաքի մունիցիպալիտետի 64 գյուղերից 33-ում գործում են գյուղական ակումբներ։
Վարևան գյուղում ակումբը վերանորոգվել է 2018 թվականին, սակայն այն դեռևս լիովին չի գործում իր նպատակային նշանակությամբ։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ գյուղը երկար ժամանակ առանձին ծիսական տուն չի ունեցել, իսկ ակումբի շենքը նաև օգտագործվել է ծիսական արարողությունների համար, ինչը սահմանափակում էր դրա գործառույթը որպես հանրային տարածք։
Գյուղում ներկայումս ընթանում են առանձին ծիսական տան կառուցման աշխատանքներ։ Սակայն ակումբը գազիֆիկացված չէ, չնայած այն հանգամանքին, որ շենքն ունի ջեռուցման համակարգ և կաթսա։
Վարևանի բնակիչները լրատվամիջոցների հետ զրույցներում այս խնդիրը նշում են որպես ամենասուր խնդիրներից մեկը՝ մանկապարտեզի, մարզական հաստատությունների և այլ սոցիալական ենթակառուցվածքների բացակայության հետ մեկտեղ: Գյուղի լիազորի խոսքով՝ հիմնական խնդիրը կոմունալ վճարներն են։
«Մենք մեր մունիցիպալիտետում չենք կարող ակումբները միացնել գազին, քանի որ հարց է առաջանում, թե ով է վճարելու սպառված գազի համար: Գյուղում ներկայումս կառուցվում է առանձին ծիսական տուն, և շինարարության ավարտից հետո մենք կորոշենք, թե ինչպես օգտագործել ակումբը», — բացատրում է Վարևան գյուղի լիազոր Ստեփան Ստեփանյանը։
Ծիսական տան դեպքում որոշ գյուղերում բնակիչները ջեռուցման համար վճարում են իրենք, օրինակ՝ հարսանիքների կամ հուղարկավորությունների ժամանակ: Սա վճարվում է կամ ծիսական տունն օգտագործող անձի կողմից, կամ գյուղի ֆոնդից, որին գյուղի բնակիչները նվիրատվություններ են անում: Օրինակ՝ Վաչիան գյուղում գյուղի ակումբի սրահն օգտագործվում է որպես ծիսական տուն: Սրահն առանձին է ջեռուցվում հարսանիքների և հուղարկավորությունների ժամանակ, բայց ակումբն ամբողջությամբ չի ջեռուցվում:
Ակումբների միավորման տնօրեն Ալիկ Քսպոյանի խոսքով՝ տեղական իշխանություններն այլ դեպքերում ակումբներին ջեռուցում չեն տրամադրում, չնայած այն հանգամանքին, որ դրանցից շատերում ակտիվ գործում են պարային համույթներ։
«Երբ ծիսական տունը և ակումբը միավորված են նույն շենքում, մենք կարողացանք օգտվել այս հնարավորությունից և միացնել ջեռուցումը։ Մեր բոլոր ծախսերը, այդ թվում՝ ջեռուցումը, հոգում է քաղաքապետարանը։ Օրինակ՝ Կոկիո և Վաչիան գյուղերում ծիսական տունը և ակումբը գտնվում են նույն շենքում։ Եթե կան ակումբներ և աշխատակիցներ, նրանք կարող են ստանձնել դրանց պահպանման ամբողջական պատասխանատվությունը։ Բոլորը՝ Վաչիանը, Ալաստանը, Վարևանը, Խանդոն և այլն, ունեն փորձառու անձնակազմ՝ 10-15 տարվա փորձով։ Հնարավոր է՝ մենք էլ մեղավոր ենք, որ չենք նախաձեռնել բոլոր ակումբների գազի միացումը։ Ջեռուցման հարցը ավտոմատ կերպով լուծվել է միայն այն ակումբներում, որոնք միավորված են ծիսական տների հետ», — բացատրում է Ալիկ Քսպոյանը։
Ախալքալաքի քաղաքապետարանի տվյալներով՝ գյուղերից գազին միացման հարցումներ չեն ստացվել։ Սակայն քաղաքապետարանի տնտեսական զարգացման և գույքի կառավարման վարչության պետ Մնացական Փամբուխչյանը նշեց, որ ակումբներում գազի չարտոնված օգտագործումը կարող է լուրջ հետևանքներ ունենալ։
«Նման վայրերում գազ չեն միացնում։ Գազի ընկերությունից պարզաբանում են, որ եթե մշտական բնակիչ չկա, ապա անվտանգությանը հետևող ոչ ոք չկա, ուստի նրանք չեն միացնում։ Գիշերը կարող է գազի արտահոսք լինել, և ինչ-որ մեկը կարող է լուցկի վառել, և ամեն ինչ կարող է պայթել։ Այս խնդիրը գոյություն ունի։ Ինչ վերաբերում է Վարևան գյուղին, ես նույնիսկ տեղյակ չեմ այնտեղ նման խնդրի մասին։ Ինչ վերաբերում է ակումբին, ճիշտն ասած, ոչ ոք դրա մասին չի հայտնել», — ասաց Մնացական Փամբուխչյանը։
«SJGC» գազաբաշխիչ ընկերության տնօրեն Վրեժ Բերիկյանի խոսքով՝ Ախալքալաքի մունիցիպալիտետի գազային ընկերությանը բաժանորդագրված չէ ոչ մի գյուղական ակումբ, և դրա համար կան պատճառներ։
«Ծիսական տները գրանցված են առանձին անձանց անուններով: Ինչ վերաբերում է ակումբներին, եթե դիմում են մունիցիպալ իշխանությունները, նրանք են վճարում գազի համար: Երբ մենք միացնում ենք գազը, եթե կան աշխատակիցներ, նրանք են դառնում պատասխանատու: Ֆիզիկական անձի հետ պայմանագիր կնքելիս սահմանվում է, որ նա է պատասխանատու անվտանգության կանոնակարգերի պահպանման համար: Կումուրդո գյուղում եղել է դեպք. նրանք պետք է վճարեին, բայց որոշ վճարումներ կատարել են, որոշները՝ ոչ: Գանձա գյուղում կա մարզադպրոց. սկզբում քաղաքապետարանը չի վճարել, բայց երբ գազը անջատվել է և խնդիրներ են առաջացել, սկսել են փոխանցումներ կատարել մարզական համալիրին, որը սկսել է վճարել դրա համար բյուջեից», — պատմում է Վրեժ Բերիկյանը:
Միևնույն ժամանակ, գյուղի բնակիչները բողոքում են երեխաների զարգացման համար տարածքի բացակայությունից: Նման շենքերը կարող են օգտագործվել ակումբների, կրթական կենտրոնների և այլ միջոցառումների համար՝ հագեցնելով երեխաների կյանքը և նպաստելով նրանց զարգացմանը: Այնուամենայնիվ, ակումբները դեռևս դիտվում են որպես հանդիպման վայրեր, որտեղ տարեց և երիտասարդ տղամարդիկ կարող են ծխել և զրուցել:
